Då eg var tre år gammal tok pappa med meg opp på Strandafjellet. Han fortalde meg at det første eg trengde å lære meg om skikøyring, var å falle. Fallteknikk kalla han det.

Tekst: Ole Kristian Årdal. (Publisert i Vinter PS 2016)

Teknikken var meir ei mental øving enn ein motorisk teknikk. Den handla rett og slett om ikkje å vere redd for nettopp det å falle. Når ein blir redd, spenner ein alle musklane i kroppen og ein blir stiv som ei gammal kjerring. Då skadar ein seg garantert. Men om ein klarar å slappe heilt av og ikkje stritte i mot, så går det som regel bra. Nokre år seinare var det nokon som fortalde meg at når du først skal krasje ein bil, så er det smartaste du kan gjere å sovne bak rattet. Då er sjansane for å skade seg mykje mindre enn om ein er vaken når ein krasjar.

Den siste tida har eg gjort nokon forsøk på å skrive ned historier frå eige liv. Skrive ned litt sånn ”deep shit” om meg sjølv. Det er jo ganske inn i tida å skrive sjølvbiografisk. Tilsynelatande sanne historier frå tilsynelatande sanne personar. Men kvar gong eg prøvar, så blir det alltid feil. Det kjennes som det blir ei anna historie, og uansett kva eg skriv så strekk ikkje orda til for å beskrive det eg har opplevd. Det blir dårleg skriving. Eg merkar det akkurat no, i skrivande sekund, ein ekkel tung klump i magen. Den kritiske, sensurerande røysta ropar inne i meg. Eg er redd for å skrive dårleg, redd for å skrive feil.

Men kva skal ein gjere?
Kva skal eg gjere?
Eg må vel berre skrive vidare.

Eg kjenner lett igjen dei personane på Strandafjellet som aldri har lært seg å falle. Ein skulle kanskje tru at dei er stive som stokkar og at når dei dett så brekk dei alle beina i kroppen. Men det er jo ikkje slik. Ein finn dei som regel i traséen ved Eggatrekket. I den lange, flate, breie traséen, der dei fint og behageleg flyttar seg langsamt nedover bakken.

Dei som aldri har lært seg å falle, fell aldri.

Kanskje er det litt slik med å skrive, at det er to ulike måtar å skrive på. Den forsiktigstikkestortåaforåkjennepåvatnet-metoden, også kjent som Egga-metoden. Der ein prøvar seg litt forsiktig fram. Ord for ord. Setning for setning. Stille og roleg framover. Det er vel kanskje noko fint med det også? Det går jo fint å renne i Eggatraséen av og til. Men det går så uendeleg sakte! Og så blir det jo litt keisamt. Bestemor fortalde meg at ”Ungane no til dags lærer ikkje å kjede seg. Dei skal bli underhalda heile tida!”.

Eg har ikkje lært å kjede meg enda.

Den andre skrivemetoden er den eg kallar Blådals-metoden. I Blådalen er det vanskeleg å køyre sakte. Der går det fort. Kjempefort! Der må ein berre sleppe seg laus og miste alle hemningar. Der har ein rett og slett ikkje tid til å tenkje seg mykje om. Eg kan ikkje tenkje meg nøye – skal eg svinge hit, eller skal eg svinge dit? skal eg bevege på den eine foten eller den andre foten? – det er ei fullstendig intuitiv oppleving. Kan ei forklarast, berre erfarast. I rasande fart går det nedover fjellsida, flaksande ut frå bratte klipper og raske svingar gjennom tett bjørkeskog. Og sist men ikkje minst – mykje tryning.

Illustration: Ross Bodenmann.

Men kva vil det eigentleg seie å tryne i ein tekst? Går det i det heile tatt an? Ein kan jo kome heilt på villspor, skrive seg heilt vekk frå temaet? For eksempel kunne eg no begynne å skrive om katten til naboen som heile tida, gjennom min elles så vakre oppvekst, kom og dreit i sandkassa mi, og som gjorde at eg som ung og lovande sandslottbyggar fekk arkitektdraumen knust og utvikla eit sterkt, intenst hat til kattar. Eit hat som har fylgt meg heile livet.

Eler kansje tryna ein når ein skrive magne skriveleif?

Men dei feila kan ein jo alltids gå tilbake og rette på. Det er det som er så fint. Så lenge du ikkje skriv med penn på papir, så kan du alltids gå tilbake og rette. Og det med katten kan eg jo alltids bruke i eit seinare essay. Eit essay om kattar, eller sandslott, eller naboar. Kanskje kan kattane vere symbol på jenter som gir seg ut for å vere søte og nusselege, men som alltid endar opp med å etterlate seg mykje drit i sandkassa di. Moglegheitene er mange.

Konklusjonen er vel at det går an å gå på tryne, og om ein ser at ein fell, så kan ein alltid reise seg igjen. Då er det også veldig fint å ha ein venn som kan hjelpe deg og reise deg opp igjen. Ein som kan kome med innspel, og som kan hjelpe deg med fallteknikken.

Eg trur det går an å skrive både i Blådalen og i Eggatraseen. Det er vel litt det dei på fint engelsk kallar ”hot and cold writing”. Der ein først berre køyrer på utan å tenkje så mykje, og deretter går litt sakte gjennom teksten slik at ein kan forstå kva som står der. Men det er jo mykje artigare å renne i Blådalen. Det er jo det som er livet.

Slik er det berre.

Det er noko vedunderleg med dei gongane eg skriv og orda berre rasar bortover skjermen, når eg klarar å miste heilt kontrollen og eg får ein slik utadæsjælåpplevelse. Når tankane berre går rett ned i fingrane utan at eg rekk å tenke noko særleg over dei, og eg berre kan sitte å sjå på noko eg skriv som eg ikkje veit heilt kvar kjem frå. Det er noko magisk med det. Som om at eg utforskar delar av sinnet som eg ikkje klarar å tenkje meg til utan at eg skriv.

Det er ikkje så farleg å falle. Snøen er mjuk.