Ungdomleg eufori og idioti kan ta deg langt. Men i møte med naturen og Storfjorden er det audmjuke symjetak som tek deg lengst. 

Tekst: Ole Kristian Årdal. Foto: Martin Andrè Kristoffersen.

This summer I went swimming 
This summer I might have drowned 
But I held my breath and I kicked my feet 
And I moved my arms around
I moved my arms around

The Swimming Song / Loudon Wainwright III

Om det var i slutten av mai eller starten av juni, er eg usikker på. Men eg hugsar det var sol, blå himmel og siste året på Stranda vidaregåande skule. Året var 2008, og dei fleste eksamenane var unnagjorde. Vi tok difor turen til Helsemvika for å bade etter lunsj. 

Det var ein cocktail av eufori vi gjekk rundt med på den tida. 13 år på skulebenken var snart historie. No kunne alt skje, men først skulle vi ha ein lang sommar. 

I forkant av denne badeturen hadde eg og Vegard snakka om å symje over fjorden. Vi hadde høyrt om folk som hadde gjort det før og kom fram til at det neppe kunne vere veldig vanskeleg. 

Vegard var stor og sterk, gjekk på idrettslinja og kom frå staden med det passande namnet Isfjorden. Sjølv var eg ganske spinkel, og hadde verken særleg med musklar eller feitt på kroppen. Likevel hadde eg trua på eigne evner til å halde ut fleire timar i kaldt smeltevatn. 

Framme ved badeplassen bestemde vi oss for å ta ein liten treningstur. Vi hoppa uti fjorden. Kor kaldt kunne det ha vore? 10-11 grader? I alle fall ganske kaldt. Vi sette kursen innover fjorden mot Opsvik og prøvde å halde oss nærme land, slik at vi lett kunne avbryte turen om det vart for kaldt. 

Etter ca. ti minutt hadde vi kome oss ganske langt innover fjorden. Vi var rimeleg imponerte over oss sjølve. I tillegg hadde vi blitt dratt langt ut og var no rundt 100 meter frå land. 

Eg såg bort på Vegard. Vegard såg bort på meg. Skulle vi berre prøve? Det hadde jo gått bra så langt. 

Vi svinga 90 grader til venstre og sikta mot Liabygda på andre sida av fjorden. Eg hugsar adrenalinet som pumpa gjennom kroppen medan vi kom lenger og lenger vekk frå land. 

Det var ikkje særleg gjennomtenkt. Vi hadde ingen plan, ingen følgjebåt. Og kva skulle vi gjere når vi først kom oss over til den andre sida? Vi hadde jo berre på oss badebukse. Ingen mobiltelefon eller pengar til ferja tilbake.

Etter ca. ein time i fjorden hadde vi kome oss ganske langt på veg. Liabygda såg faktisk litt nærmare ut enn Stranda, i alle fall såg husa på den sida større ut. 

Eg hadde framleis trua, men eit stykke utanfor Uksneset begynte vi å kjenne straumen. Straumen som drog oss lenger og lenger inn i fjorden. Vatnet vart også kaldare. Sikkert fordi kroppen sank djupare og djupare ettersom eg vart meir sliten. 

Eg begynte å få mindre og mindre kjensle i armane, og avstanden til Vegard framfor meg auka for kvart minutt. Han verka ikkje sliten i det heile, og tenkte nok at det berre var å stålsetje seg om vi skulle kome oss trygt over. 

Men det gjekk sakte. Veldig sakte. Liabygda kom ikkje noko særleg nærmare, men vi var over halvvegs, så det var ingen vits i å snu og symje tilbake. Eg hugsar ikkje heilt kva eg tenkte på medan eg låg og baksa midt ute på fjorden. Det var ein kamp mot naturen. Ein kamp mot fjorden. Ein kamp for å overleve. 

Men så såg eg ein båt passere eit lite stykke unna. Moglegheita kom for å trekke i nødbremsa. Verken eg eller Vegard syntest det var ein dårleg idé. Saman ropte vi for full hals medan vi veiva med armane. 

«Hjelp!»

Ingen reaksjon frå båten. 

«Ok, vi må rope i kor. 1, 2, 3: Hjeeeeeeeeeelp!»

Båten snudde og kom køyrande mot oss. 

Vegard småprata med sjåføren heile vegen tilbake til Helsemvika. Eg stod lengst bak og skalv av kulde. Mest av alt var det berre flaut, eit personleg nederlag, eit mislykka prosjekt. 

Vi kom oss aldri over fjorden den våren. Skuleåret tok slutt. Vegard reiste i militæret. Eg reiste til USA. Når eg seinare kom heim på besøk, stod eg ofte på verandaen og såg ut over fjorden. 

På ein flytur såg eg ein dokumentar om tre ulike britar som skulle prøve å symje over Den engelske kanal. Den yngste av dei var ei ung kvinne. Sikkert ikkje meir enn rundt 19 år – altså omtrent like gammal som då eg og Vegard prøvde å symje over Storfjorden. Ho sumde over lett som berre det. Såg ikkje sliten ut ein gong då ho kom fram. 

Det var inspirerande. Men også eit hardt møte med livets realitetar. 

Her sumde ho 50 km frå eit land til eit anna, lett som berre det. Så klarte ikkje vi ein gong tre kilometer over Storfjorden. 

Tre år etter symjeturen sende eg difor denne Facebook-meldinga til Vegard: 

 

Litt på tull. Litt seriøst. Litt for å minne han på dagen ingen av oss nokon gong vil kome til å gløyme.

Vegard svarte:

Så svarte eg: 

Så svarte Vegard:

Sommaren kom og gjekk. Det vart med Facebook-flørten. 

Året etter budde eg på Island. Eg vart med i sjøsymjeklubben «Sjór» og øvde meg på å symje i kaldt vatn. Ein vinterdag kom det ein røsleg kar symjande på ryggen ved sidan av meg. Han smilte og minte meg litt om Baloo frå Jungelboka. 

Benedikt Hjartarson var namnet på ryggsymjaren. Han var den første personen frå Island som hadde klart å symje over Den engelske kanal. 16 timar hadde han kava ute i havet.  

Då eg snakka med han i «hita potturin» (bad med vatn frå varme kjelder) etterpå, nytta eg høve til å spørje han eit par spørsmål. Benedikt såg nemleg ikkje spesielt atletisk ut. Han var godt over 50 år og hadde ein respektabel feittprosent. Korleis hadde han klart det?

Han forklarte at han hadde hatt nokre timar med ein PT i symjehallen, men at han for det meste berre hadde sumt rundt på eigenhand i sjøen rundt Reykjavik. Ein gong hadde han sumt gjennom noko giftig avfall frå ein båt og blitt blind på det eine auget i over eit år. 

Kva med brennmanetar, spurde eg. Benedikt berre flira av meg. Dei var ikkje noko å bry seg om. Dei gjorde berre godt for huda. 

Det var ingen tvil om at denne islendingen var ein av dei barskaste personane eg nokon gong hadde møtt. Eg ville bli som Benedikt. Eg ville også symje over min kanal. Kanskje ikkje Den engelske kanal, men i alle fall Storfjord-kanalen, frå Stranda til Liabygda. 

I fjor slang Vegard seg på trenden med å kommentere på gamle Facebook-postar, og slengte inn ein ny kommentar på symjeposten eg skreiv i 2011. 

Tida var moden for eit nytt forsøk. 

26. august 2018, ti år etter første forsøk, stod eg og Vegard igjen og speida over mot Liabygda på andre sida av fjorden. 

Vi var betre førebudd denne gongen. 

1: Vi hadde med følgjebåt. 

2: Vi hadde på våtdrakt. 

3: Vi sikta oss inn på ei kortare rute, strake vegen frå småbåthamna til ferjekaia på Gravaneset. 

Eg hadde ikkje sett Vegard sidan vi gjekk saman på vidaregåande. No jobba han som rekkverkmontør i Åndalsnes og hadde blitt ein av Noregs beste pokerspelarar på fritida. 

Korleis er forma, spurde eg Vegard. Vanskeleg å seie. Dette er faktisk min første symjetur i år, svara han. Det går sikkert bra, sa eg.

 

Fem steg til eit perfekt stup: 1: Ha ein strak utgangsposisjon. 2: Stram alle musklane i heile kroppen, ikkje gløym rumpa og magen. 3: Saml hendene. 4: Hald armane tett inntil øyrene og opp over hovudet. 5: Sats utover, få rumpa i veret og sikt med armane og hovudet ned mot vatnet. Strekk på tærne.

Klokka 09:32 kasta vi oss i fjorden. Temperaturmålaren viste 14 grader. Litt kjølig, men truleg nokre grader varmare enn for ti år sidan. Våtdrakta kom også til å hjelpe. Det låg an til å bli grei skuring. 

Det tok litt tid å venne seg til bølgjene i starten, men etter kvart fann vi eit jamt og roleg tempo. Eg prøvde meg på litt kråling, men utan badehette (som eg ikkje hadde tatt med) vart det vanskeleg. Det kalde vatnet rann inn øyra og gav meg hjernefrys kvar gong eg la hovudet til sida. 

Heldigvis treng ein ikkje å meistre verken krål, rygg eller butterfly for å symje lange distansar. Brystsymjing gjer nytta, sjølv om det ikkje går like fort. Men så var det denne straumen, da. Denne hersens fjordstraumen. 

Etter ein god halvtime i vatnet merka vi at noko ikkje var heilt som det skulle. Vi var langt ute av kurs, og hadde hamna midt i ferjeleia. Og der kom ferja seglande også, rett mot oss! Vi prøvde å skifte retning igjen, men straumen var sterk. Det var som å symje i ei tredemølle. Vi kom oss ikkje av flekken, og ferja kom nærmare. 

Du veit du er Sunnmøring når du vel å symje to km for å spare 39 kroner på ein ferjebillett.

Heldigvis er det lettare å få auge på to små symjarar når ein har følgjebåt ved sidan av. Ferja tok til høgre og svinga rundt oss. No var vi uansett i ferd med å bli dratt enda lenger ut fjorden, vekk frå ferjeleiet.   

Vi prøvde igjen å justere kursen mot Gravaneset, men det var liten nytte. Vegard kom fram til at den beste metoden berre var å sikte 90 grader mot andre sida av fjorden, og heller endre kurs når straumen vart svakare. 

Slik heldt vi på. Det gikk ein time, to timar … Sakte, men sikkert kom vi nærmare den andre sida. Vi tok nokre små pausar undervegs. Eg la meg på rygg og filosoferte over at det no var fleire hundre meter ned til botnen under meg.  

Straumen begynte å minke. Vi var berre knappe hundre meter frå fjellveggen under Skafjellet. No var det berre å symje langs veggen mot ferjekaia. 

26. august kl 12:17 krabba vi i land på Gravaneset. Ansikta våre hadde hovna opp av saltvatnet, huda lukta roten gummi og vi hadde gnagsår i armholene etter våtdrakta. Men den sterkaste kjensla var lykka over ein gammal draum som endeleg hadde gått i oppfylling. 

Sjekkliste for fjordkryssing:

– Følgjebåt (må ha)

– Våtdrakt (lurt å ha)
– Symjehette (kjekt å ha)
– Symjebriller (også kjekt å ha)